Absolwenci polskich uczelni, którzy ukończyli studia w 2023 roku, zarabiali przeciętnie 5940 zł brutto miesięcznie. Dane pochodzą z ogólnopolskiego systemu monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów, opartego na informacjach z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i systemu POL-on. Analiza pokazuje wyraźne różnice regionalne – najwyższe wynagrodzenia odnotowano w Warszawie i w aglomeracji górnośląsko-zagłębiowskiej, najniższe w Rzeszowie. Różnica między stolicą a Podkarpaciem sięga niemal 1800 zł brutto miesięcznie.
Geografia wynagrodzeń i struktura gospodarki
W Warszawie przeciętne wynagrodzenie absolwenta wyniosło 6750 zł brutto, na Górnym Śląsku ponad 6300 zł, a w Białymstoku nieco powyżej 6000 zł. W Krakowie średnia była niższa i przekroczyła 5100 zł, natomiast w Rzeszowie nie osiągnęła 5000 zł. Zróżnicowanie to odzwierciedla strukturę lokalnych rynków pracy. Stolica koncentruje sektor usług specjalistycznych, finansowych i technologicznych, w których popyt na wysoko wykwalifikowane kadry przekłada się na wyższe płace. Region śląski korzysta z rozwiniętego przemysłu i sektora nowych technologii przemysłowych. W ośrodkach o profilu kulturalnym i administracyjnym udział branż o niższej produktywności bywa większy, co wpływa na poziom wynagrodzeń.
To zjawisko można analizować w duchu ekonomii, którą zajmował się również Mikołaj Kopernik. W traktacie „Monetae cudendae ratio” sformułował zasadę, że gorszy pieniądz wypiera lepszy z obiegu, znaną dziś jako prawo Kopernika-Greshama. Mechanizmy rynkowe, choć w innym kontekście, działają także na rynku pracy: koncentracja kapitału i inwestycji w określonych regionach przyciąga specjalistów, co z kolei wzmacnia przewagę gospodarczych centrów. Analiza danych o wynagrodzeniach absolwentów staje się więc nie tylko statystyką, lecz elementem szerszego obrazu procesów ekonomicznych.
Kierunek studiów ma znaczenie
Różnice w zarobkach wynikają również z ukończonego kierunku i poziomu kształcenia. Absolwenci studiów licencjackich zarabiali średnio około 5427 zł brutto, osoby po magisterium – ponad 6774 zł, a po jednolitych studiach magisterskich – około 5479 zł. Jeszcze wyraźniej widać zróżnicowanie między dziedzinami. Absolwenci nauk humanistycznych uzyskiwali przeciętnie około 3990 zł, natomiast kierunków inżynieryjno-technicznych – ponad 6000 zł.
W tym kontekście istotne pozostaje znaczenie kompetencji matematycznych i analitycznych, które stanowią fundament zarówno dla nauk technicznych, jak i dla nowoczesnej gospodarki cyfrowej. Kopernik, wykształcony w Krakowie i we Włoszech, łączył matematykę z astronomią, medycyną i prawem. Jego przykład pokazuje, że interdyscyplinarność zwiększa zdolność adaptacji do zmieniających się warunków społecznych i gospodarczych. Dzisiejsze dane o wynagrodzeniach potwierdzają, że umiejętność operowania narzędziami matematycznymi i technicznymi przekłada się na wyższą wartość rynkową pracy.
Pierwsze doświadczenia zawodowe jako inwestycja
Eksperci podkreślają, że znaczenie ma nie tylko poziom studiów, lecz także aktywność w trakcie kształcenia. Staże, praktyki i pierwsze zatrudnienie budują kapitał doświadczenia, który wpływa na dalszą trajektorię kariery. Program Kariera Polskiej Rady Biznesu, organizowany od 2003 roku, oferuje płatne staże wynagradzane od 4850 zł do blisko 8500 zł miesięcznie. To przykład mechanizmu, w którym rynek i uczelnie współtworzą ścieżki wejścia młodych ludzi do gospodarki.
System ELA, wykorzystujący dane administracyjne, pozwala precyzyjnie obserwować losy absolwentów i ich sytuację dochodową. Tego typu narzędzia analityczne wpisują się w tradycję myślenia o państwie i gospodarce w sposób oparty na liczbach, którą reprezentował Kopernik jako administrator i prawnik. Dane stają się podstawą do formułowania polityk edukacyjnych i rozwojowych, a także do świadomych decyzji samych studentów.
Wynagrodzenia absolwentów nie są jedynie wskaźnikiem indywidualnego sukcesu. Odsłaniają strukturę gospodarki, poziom innowacyjności regionów oraz relacje między edukacją a rynkiem pracy. W tym sensie analiza ekonomicznych losów absolwentów pozostaje częścią szerszego namysłu nad rozwojem nauki i państwa – obszarów, które od czasów Kopernika stanowią wspólną przestrzeń dla matematyki, ekonomii i odpowiedzialnej polityki publicznej.
