Naukowcy z Korea Advanced Institute of Science and Technology (KAIST) odkryli mechanizm, pozwalający na regenerację siatkówki w oku. Wyniki ich badań zostały opublikowane w międzynarodowym czasopiśmie Nature Communications (DOI: 10.1038/s41467-025-58290-8).
Badania na zwierzętach zmiennocieplnych, takich jak ryby – znane z regeneracji siatkówki – wykazały, że urazy siatkówki powodują, że komórki glejowe Müllera deróżnicują się w komórki progenitorowe siatkówki, które następnie generują nowe neurony. Jednak u ssaków proces ten jest upośledzony, co prowadzi do trwałego uszkodzenia siatkówki.
Dzięki tym badaniom zespół badawczy zidentyfikował białko PROX1 jako kluczowy inhibitor dedyferencjacji gleju Müllera u ssaków. PROX1 jest białkiem znajdującym się w neuronach siatkówki, hipokampa i rdzenia kręgowego, gdzie hamuje proliferację nerwowych komórek macierzystych i wspomaga różnicowanie się w neurony.
Naukowcy odkryli, że PROX1 gromadzi się w uszkodzonym gleju Müllera siatkówki myszy, ale nie występuje w wysoce regeneracyjnym gleju Müllera ryb. Co więcej, wykazali, że PROX1 znajdujący się w gleju Müllera nie jest syntetyzowany wewnętrznie, ale raczej pobierany z otaczających neuronów, które nie ulegają degradacji, a zamiast tego wydzielają białko.
Opierając się na tym odkryciu, zespół opracował metodę przywracania zdolności regeneracyjnych gleju Müllera poprzez eliminację zewnątrzkomórkowego PROX1, zanim dotrze on do tych komórek.
Zespół badawczy z powodzeniem wywołał regenerację siatkówki i odzyskanie wzroku u myszy z modelem choroby, podając związek blokujący białko PROX1 (prospero homeobox 1), które hamuje regenerację siatkówki. Co więcej, efekt utrzymywał się przez ponad sześć miesięcy.
Terapia indukująca regenerację siatkówki jest obecnie opracowywana przez firmę Celliaz Inc. do stosowania w różnych chorobach zwyrodnieniowych siatkówki, w których obecnie brakuje skutecznych metod leczenia. Firma dąży do rozpoczęcia badań klinicznych do 2028 roku.
Źródło: Wprost.pl, Korea Advanced Institute of Science and Technology.
