W ostatnich latach pojęcie cyborgizacji, kiedyś utożsamiane głównie z literaturą science fiction, zaczyna oznaczać rzeczywiste technologie, które łączą biologiczne ciało człowieka z elektroniką, oprogramowaniem i biotechnologią. Raport badaczy z Uniwersytetu SWPS pokazuje, że Polacy są zainteresowani tymi rozwiązaniami, jednak przede wszystkim w kontekście medycznym i pod ścisłym nadzorem specjalistów.

Najbardziej akceptowane są technologie, które „naprawiają” zdrowie lub przywracają funkcje, jak implanty monitorujące stan zdrowia czy terapie genowe. W odczuciu badanych najtrudniej zaakceptować rozwiązania dekoracyjne lub te, które ingerują bezpośrednio w umysł i tożsamość człowieka.

Co dziś oznacza cyborgizacja

Technicznie cyborgizacja to proces łączenia elementów mechanicznych czy elektronicznych z ciałem człowieka. W praktyce obejmuje to szerokie spektrum technologii — od powszechnych rozruszników serca i implantów ślimakowych, poprzez protezy sterowane myślą, aż po zaawansowane interfejsy mózg-komputer (BCI).

Interfejsy mózg-komputer to technologie umożliwiające bezpośrednią komunikację między aktywnością elektryczną mózgu a urządzeniami zewnętrznymi. Mają różne formy: od nieinwazyjnych metod pomiaru fal mózgowych po implanty, które odczytują intencje pacjenta i przekładają je na ruchy protezy lub sygnały cyfrowe.

Przykładem praktycznego BCI jest implant, który bez otwartej operacji wszczepia się przez naczynie krwionośne do mózgu i pozwala osobom sparaliżowanym kontrolować komputer czy egzoszkielet za pomocą myśli.

Korzyści i ograniczenia technologii

Technologie łączone z cyborgizacją mają ogromny potencjał medyczny. Zaawansowane protezy czy neuroimplanty umożliwiają poprawę jakości życia osobom z poważnymi niepełnosprawnościami. Implanty słuchowe mogą przywrócić słuch, a systemy sterowane myślą dają nadzieję pacjentom z utratą funkcji motorycznych.

Jednak wraz z postępem pojawiają się pytania etyczne i społeczne. Integracja technologii z ciałem zmusza do refleksji nad tożsamością, równym dostępem do rozwiązań oraz nad tym, kto powinien decydować o granicach modyfikacji. W badaniach Polacy najczęściej wskazywali, że regulacje tego obszaru powinny pozostawać w gestii jednostki oraz środowisk naukowych, z rolą instytucji religijnych na marginesie.

Warto przy tym rozróżniać technologie „naprawcze”, które przywracają naturalne funkcje organizmu, od tych, które potencjalnie mogą rozszerzać zdolności człowieka poza naturalne granice. To pierwsze z reguły spotyka się z większą akceptacją społeczną, drugie budzi większe kontrowersje i obawy związane z prywatnością, autonomią czy możliwą dyskryminacją.

Czego uczy nas raport o Polakach?

Badanie SWPS wskazuje, że Polacy dopuszczają technologiczną integrację ciała z narzędziami cyfrowymi głównie wtedy, gdy ma ona bezpośredni wpływ na zdrowie i funkcjonowanie w społeczeństwie. Widoczne są różnice pokoleniowe: młodsi częściej akceptują innowacje, starsi podchodzą do nich ostrożniej. Ponadto wyraźne jest, że większe zaufanie do nauki i doświadczenia z modyfikacjami ciała wiążą się z większą otwartością na technologie przyszłości.

Rosnąca akceptacja takich technologii rodzi pytania o edukację społeczną i system prawny, które muszą nadążać za tempem postępu. Debata o tym, jak regulować implanty, neurotechnologie czy biotechnologie w sposób, który chroni prawa jednostki, jest dziś jednym z kluczowych zagadnień współczesnej etyki technologicznej.