Coraz więcej obiektów Układu Słonecznego nosi nazwy nawiązujące do polskiej historii, nauki i kultury. Najnowsze decyzje Międzynarodowej Unii Astronomicznej pokazują, że polskie nazwiska coraz wyraźniej zaznaczają swoją obecność także w przestrzeni kosmicznej – tym razem wśród planetoid.
Na początku stycznia w biuletynie „WSGBN Bulletin” opublikowano listę nowych nazw małych ciał Układu Słonecznego. To właśnie ten dokument, przygotowywany przez grupę roboczą IAU ds. nazewnictwa małych ciał, stanowi ostateczne źródło oficjalnych nazw planetoid. W najnowszym zestawieniu znalazło się 29 obiektów, z czego aż cztery otrzymały nazwy związane z Polską i Polakami.
Planetoida Chrupała i wkład polskich popularyzatorów astronomii
Jedną z wyróżnionych planetoid jest (683868) Chrupała, wcześniej znana pod oznaczeniem 2008 EK172. Została odkryta w 2013 roku przez Michała Kusiaka i Michała Żołnowskiego – polskich miłośników astronomii, którzy mają na swoim koncie wiele odkryć małych ciał Układu Słonecznego. Nazwa planetoidy upamiętnia Henryka Chrupałę, astronoma, fizyka i wybitnego popularyzatora nauki. Przez trzy dekady kierował on Planetarium Śląskim i odegrał ważną rolę w rozwoju Olimpiady Astronomicznej w Polsce, kształcąc kolejne pokolenia młodych pasjonatów astronomii.
Zakonnice zapisane wśród gwiazd
Dwie kolejne planetoidy nawiązują do postaci ważnych dla polskiej historii religijnej i społecznej. Planetoidy (798737) Faustina oraz (798772) Ledochowska zostały odkryte w 2020 roku przez Kazimierza Czernisa i Richarda P. Boyle’a. Kazimierz Czernis, astronom o polsko-litewskich korzeniach, wielokrotnie proponował nazwy związane z Polską, skutecznie wprowadzając je do oficjalnego katalogu IAU.
Pierwsza z nich upamiętnia św. Faustynę Kowalską, mistyczkę i autorkę „Dzienniczka”, którego przesłanie odegrało istotną rolę w rozwoju kultu Miłosierdzia Bożego na świecie. Druga nosi nazwisko św. Urszuli Ledóchowskiej – założycielki zgromadzenia urszulanek Serca Jezusa Konającego, znanej z działalności wychowawczej i społecznej, szczególnie na rzecz dzieci i młodzieży.
Sport i kosmos spotykają się w nazwie Kulmatycki
Czwarta z wyróżnionych planetoid, (836465) Kulmatycki, została odkryta w 2012 roku – również przez Michała Kusiaka i Michała Żołnowskiego. Jej nazwa honoruje Wojciecha Kulmatyckiego, trenera strzelectwa sportowego i wieloletniego szkoleniowca reprezentacji narodowej. To przykład, że kosmiczne nazewnictwo nie jest zarezerwowane wyłącznie dla świata nauki, lecz może także doceniać osiągnięcia w innych dziedzinach, które kształtują polską tożsamość i dorobek.
