Międzynarodowy Dzień Kobiet i Dziewcząt w Nauce obchodzony jest co roku 11 lutego z inicjatywy Zgromadzenia Ogólnego ONZ, które w 2015 r. ustanowiło ten dzień, by promować pełny i równy udział kobiet i dziewcząt w nauce. Święto to ma podkreślać, że nauka nie osiągnie swojego pełnego potencjału bez zaangażowania połowy społeczeństwa oraz że równość płci ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju społecznego, innowacji i rozwiązania coraz bardziej złożonych problemów współczesnego świata.
Co oznacza równość płci w nauce
Kobiety nadal stanowią mniej niż 33% wszystkich naukowców na świecie, a w zaawansowanych dziedzinach technologicznych, takich jak sztuczna inteligencja, ich udział spada do około 22–28%. W STEM (nauki ścisłe, technologia, inżynieria, matematyka) kobiety stanowią jedynie około 35% absolwentów, mimo że liczba dziewcząt na poziomie edukacji podstawowej i średniej jest wyższa niż kiedykolwiek wcześniej. W Europie i w Polsce odsetek kobiet w nauce jest nieco wyższy, jednak wśród osób z tytułem profesora i doktor habilitowany nadal przeważają mężczyźni.
Kobiety w nauce napotykają liczne przeszkody, od stereotypów związanych z płcią po ograniczony dostęp do finansowania i stanowisk kierowniczych. Zjawisko „leaky pipeline” pokazuje, że choć kobiety stanowią większość studentek na wczesnych etapach edukacji, ich udział maleje w miarę awansu w karierze naukowej. Problem ten jest szczególnie widoczny w instytucjach technologicznych i laboratoriach badawczych.
Jak obchodzony jest ten dzień
Data 11 lutego nie jest przypadkowa — ma symbolizować zarówno dziedzictwo kobiet-naukowczyń, jak i nadzieję na bardziej inkluzywną przyszłość nauki. W Paryżu w 2026 r. UNESCO organizuje wydarzenia pod hasłem „Synergizing AI, Social Science, STEM and Finance: Building Inclusive Futures for Women and Girls”, które mają skłaniać do myślenia o przyszłości nauki w kontekście równych szans i interdyscyplinarnej współpracy.
Ponadto dzień ten w wielu krajach i instytucjach akademickich staje się okazją do organizowania paneli, warsztatów i spotkań, które mają inspirować młode kobiety do wyboru kariery naukowej i przedstawiać przykłady osiągnięć kobiet w różnych dziedzinach. Wydarzenia takie pomagają przełamywać stereotypy i tworzyć sieci wsparcia dla przyszłych badaczek.
Dlaczego to ważne dla przyszłości nauki
Nauka kształtuje świat, od medycyny po technologię kosmiczną, i rozwija rozwiązania na największe globalne wyzwania — jak zmiany klimatu czy zdrowie publiczne. Równość płci w nauce oznacza korzystanie z pełnej puli talentów i różnorodności perspektyw, co z kolei sprzyja innowacyjności i lepszemu rozumieniu złożonych zjawisk społecznych i technicznych.
Z perspektywy edukacyjnej i społecznej promowanie udziału kobiet w nauce sprzyja także realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ, zwłaszcza tych dotyczących równości płci oraz jakości edukacji.
