Nowy minerał odkryty w Polsce ma średnicę zaledwie 0,3 mm, ale jego znaczenie dla nauki może okazać się znacznie większe niż wskazuje rozmiar. Kopernikit został znaleziony w meteorycie Morasko, który kilka tysięcy lat temu spadł na teren dzisiejszego Poznania. Odkrycie oficjalnie zatwierdziła Komisja Nowych Minerałów Międzynarodowej Asocjacji Mineralogicznej. Minerał otrzymał nazwę na cześć Mikołaj Kopernika, podkreślając polski wkład w badania kosmosu i mineralogii.
Kopernikit ma wzór chemiczny K(Ti7Cr)O16 i został odnaleziony wewnątrz żelazowego meteorytu Morasko. To już czwarty nowy minerał odkryty w tym obiekcie po moraskoicie, czochralskiicie i kryzaicie. Sam meteoryt od lat przyciąga uwagę badaczy z całego świata. Powstał prawdopodobnie po rozpadzie asteroidy, która około pięciu–sześciu tysięcy lat temu weszła w atmosferę nad Wielkopolską. Fragmenty kosmicznego ciała utworzyły grupę kraterów na północnych obrzeżach Poznania. Do dziś znaleziono tam kilka ton materii pochodzenia pozaziemskiego.
Minerał mniejszy niż ziarnko piasku
Odkrycie kopernikitu było możliwe dzięki badaniom prowadzonym przez naukowców z Uniwersytet Śląski w Katowicach, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. Zespół analizował ponad 70 specjalnie przygotowanych próbek meteorytu, badając ich strukturę mikrometr po mikrometrze.
Najważniejsze okazały się tzw. nodule troilitowo-grafitowe, czyli niewielkie skupienia minerałów zachowane wewnątrz metalicznej części meteorytu. Badacze opisują je jako naturalne „kapsuły czasu”, w których utrwaliły się warunki chemiczne sprzed miliardów lat. W jednej z takich struktur znaleziono zielonkawe ziarna kopernikitu.
Minerał jest wyjątkowo trudny do zbadania. Pojedyncze kryształy mają maksymalnie około 0,3 mm średnicy, dlatego konieczne było zastosowanie zaawansowanych metod analitycznych, w tym dyfrakcji rentgenowskiej pozwalającej określić układ atomów w krysztale. Badacze podkreślają, że współczesne odkrycia mineralogiczne coraz rzadziej przypominają klasyczne poszukiwania terenowe. Dziś wiele nowych minerałów ukrywa się w mikroskopijnych strukturach niewidocznych gołym okiem.
Ślad gwałtownych procesów w Układzie Słonecznym
Kopernikit należy do grupy minerałów o tzw. strukturze tunelowej typu hollandytu. W praktyce oznacza to obecność mikroskopijnych kanałów w strukturze kryształu, które mogą wpływać na właściwości fizyczne materiału. To właśnie takie struktury budzą duże zainteresowanie materiałoznawców i specjalistów zajmujących się nowoczesnymi technologiami energetycznymi.
Nowy minerał jest również rzadkim przykładem tlenku występującego w meteorycie żelaznym. Naukowcy przypuszczają, że powstał podczas gwałtownych procesów zachodzących w pasie asteroid, którym towarzyszyły bardzo wysokie temperatury i nietypowe warunki chemiczne. Obecność chromu odpowiada za jego zieloną barwę obserwowaną pod mikroskopem optycznym.
Badania takich minerałów pozwalają lepiej zrozumieć historię Układu Słonecznego i procesy formowania planet oraz asteroid. Jednocześnie odkrycia tego typu mogą mieć znaczenie praktyczne. Wcześniej odnaleziony w Morasku kryzait należy do grupy związków wykorzystywanych m.in. przy projektowaniu nowoczesnych baterii. Naukowcy podkreślają, że natura przez mhttps://dzienniknaukowy.pl/kopernikit-nowy-mineral-z-meteorytu-morasko-odkrycie-mniejsze-niz-ziarnko-piaskuiliony lat prowadziła eksperymenty chemiczne, których współczesne laboratoria często nie potrafią jeszcze odtworzyć.
