Astronomowie po raz pierwszy w historii bezpośrednio sfotografowali młodą planetę znajdującą się w pierścieniowej przerwie dysku wokół gwiazdy. Obiekt ten, nazwany WISPIT 2b, to masywny gazowy olbrzym – około pięciokrotnie większy od Jowisza – który dopiero gromadzi materię i stopniowo kształtuje się w pełnoprawną planetę. Odkrycia dokonał międzynarodowy zespół kierowany przez Lairda Close’a (University of Arizona) oraz Richelle van Capelleveen (Leiden Observatory). Wyniki opublikowano w czasopiśmie Astrophysical Journal Letters w sierpniu 2025 r.
Dotychczas naukowcy jedynie przypuszczali, że przerwy w dyskach protoplanetarnych powstają właśnie dzięki obecności młodych planet. Teraz, dzięki obserwacjom systemu WISPIT 2 znajdującego się około 437 lat świetlnych od Ziemi, udało się tę hipotezę potwierdzić.
Zdjęcia wykonane za pomocą teleskopów w Chile (Magellan Telescope) i w Arizonie (Large Binocular Telescope) pokazały wyraźną jasną strukturę pierścieni pyłowych otaczających gwiazdę, a w jednej z przerw – fioletowy punkt. To właśnie protoplaneta WISPIT 2b, licząca zaledwie 5 milionów lat, czyli niemal tysiąc razy mniej niż Ziemia.
Kluczową rolę odegrał instrument MagAO-X, działający w obserwatorium Las Campanas w Chile. Dzięki specjalistycznej technologii obrazowania w świetle H-alfa, które powstaje podczas opadania gazu z dysku na powierzchnię planety, naukowcy zarejestrowali sygnał wskazujący na proces akrecji materii. W połączeniu z obserwacjami w podczerwieni uzyskanymi przy pomocy Large Binocular Telescope, pozwoliło to jednoznacznie potwierdzić obecność nowej planety.
To pierwsze bezpośrednie potwierdzenie, że młode planety rzeczywiście „rzeźbią” pierścieniowe przerwy w dyskach protoplanetarnych, przesuwając i rozpraszając materię. Badania tego procesu mogą pomóc zrozumieć, jak powstawał Układ Słoneczny – być może w podobny sposób Jowisz i Saturn kształtowały niegdyś pierścienie wokół młodego Słońca. Podczas analiz naukowcy zauważyli także drugi punkt świetlny w innej przerwie dysku wokół gwiazdy WISPIT 2.
