Wrocławscy naukowcy z Sieci Badawczej Łukasiewicz – PORT Polski Ośrodek Rozwoju Technologii opracowali zunifikowane protokoły badawcze (SOP-y), które umożliwiają modelowanie zaburzeń psychicznych na poziomie komórkowym i behawioralnym w sposób powtarzalny i porównywalny między ośrodkami. To krok w stronę obiektywnych testów diagnostycznych dla depresji, schizofrenii i zespołu stresu pourazowego (PTSD), które w przyszłości mogą zrewolucjonizować praktykę kliniczną i personalizację terapii psychiatrycznej.
W laboratoriach Łukasiewicz – PORT badania zaczynają się od przeprogramowania komórek skóry lub krwi w komórki macierzyste (iPSC), które zachowują materiał genetyczny pacjenta. Następnie przekształca się je w neurony, astrocyty czy organoidy mózgowe – trójwymiarowe „mini-mózgi” pozwalające badać rozwój mózgu i mechanizmy powstawania chorób w warunkach laboratoryjnych. Dzięki temu możliwe jest m.in. badanie zaburzeń komunikacji między neuronami w depresji i schizofrenii czy analizowanie roli genów kontrolujących reakcję na stres.
W badaniach in vivo naukowcy skupiają się natomiast na analizie wpływu stresu społecznego na zachowanie i mózgi zwierząt laboratoryjnych. Zastosowanie sztucznej inteligencji umożliwia obiektywną i szybką identyfikację objawów depresji, co pozwala na precyzyjniejsze testowanie skuteczności leków przeciwdepresyjnych.
Skuteczność i powtarzalność protokołów opracowanych w Łukasiewicz – PORT zostały potwierdzone przez partnerów projektu – Erasmus University Medical Center w Rotterdamie, Max Planck Institute of Psychiatry w Monachium oraz ICM Institute for Brain and Spinal Cord w Paryżu.
