Odkrycie niewielkiej, skalistej planety krążącej wokół pobliskiej gwiazdy przypomina, jak dynamicznie rozwija się współczesna astronomia obserwacyjna. Obiekt oznaczony jako TOI-4616 b znajduje się w odległości około 92 lat świetlnych od Ziemi, co w skali Drogi Mlecznej oznacza stosunkowo bliskie sąsiedztwo Układu Słonecznego. Planeta została wykryta dzięki analizie danych z kosmicznego teleskopu TESS, który specjalizuje się w poszukiwaniu egzoplanet metodą tranzytu.
Jak odkrywa się planety poza Układem Słonecznym
Metoda tranzytu polega na rejestrowaniu niewielkich spadków jasności gwiazdy, gdy planeta przechodzi na jej tle. To podejście, rozwijane od kilkudziesięciu lat, pozwala nie tylko potwierdzić istnienie planety, lecz także oszacować jej rozmiar i okres obiegu. W przypadku TOI-4616 b czas jednego obiegu wynosi zaledwie około 1,5 dnia, co oznacza, że planeta znajduje się bardzo blisko swojej gwiazdy.
Zjawiska tranzytu są znane również z obserwacji w Układzie Słonecznym. Przejścia Merkurego i Wenus na tle tarczy Słońca należą do klasycznych przykładów, które odegrały istotną rolę w historii astronomii, w tym w precyzyjnym wyznaczaniu odległości w Układzie Słonecznym.
Planeta skalista w ekstremalnych warunkach
TOI-4616 b ma promień około 1,22 promienia Ziemi, a jej masa szacowana jest na 1,5–3 masy Ziemi. Takie parametry wskazują, że jest to planeta skalista, zbudowana z materii podobnej do tej, która tworzy Ziemię czy Wenus. Różnice pojawiają się jednak w warunkach panujących na jej powierzchni.
Gwiazda macierzysta to czerwony karzeł – obiekt znacznie mniejszy i chłodniejszy od Słońca. Jej temperatura wynosi około 3150 K, a masa i rozmiar to zaledwie jedna piąta wartości słonecznych. Mimo to bliska orbita planety sprawia, że temperatura na jej powierzchni sięga około 250°C. To poziom znacznie wyższy niż średnia temperatura na Ziemi, choć niższy niż ekstremalne warunki panujące na Wenus.
Analizy sugerują, że planeta mogła utracić pierwotną, lekką atmosferę złożoną z wodoru i helu. Jednocześnie dane spektroskopowe wskazują, że pewna forma atmosfery mogła przetrwać, co czyni ją interesującym obiektem do dalszych badań.
Czerwone karły jako klucz do zrozumienia galaktyki
Gwiazdy typu czerwony karzeł stanowią zdecydowaną większość populacji gwiazd w Drodze Mlecznej. Ich badanie ma znaczenie nie tylko dla astronomii, lecz także dla szerszych analiz dotyczących powstawania układów planetarnych. TOI-4616 b wpisuje się w rosnącą grupę planet odkrywanych wokół takich gwiazd, co pozwala lepiej zrozumieć, jak różnorodne mogą być światy poza Układem Słonecznym.
Wiek układu szacowany jest na 300–800 milionów lat, co oznacza, że obserwujemy go na stosunkowo wczesnym etapie ewolucji. To stwarza możliwość badania procesów formowania atmosfery i zmian geologicznych w warunkach odmiennych od tych, które znamy z Ziemi.
