Deterministyczny proces wykładni prawa i koncepcja Vera Semantica Juris

Na kanale YouTube Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika już dostępny jest nowy podcast z ekspertami – dr. Mariuszem Miąsko, prawnikiem, oraz prof. dr. hab. inż. Markiem Krótkiewiczem, informatykiem. W materiale przedstawiają oni autorską i interdyscyplinarną koncepcję deterministycznego procesu wykładni prawa oraz semantycznej reprezentacji prawa (Vera Semantica Juris), której celem jest zwiększenie przewidywalności systemu prawnego.

Rozmowa koncentruje się wokół wyzwań współczesnego prawodawstwa oraz możliwości wykorzystania narzędzi inżynieryjnych i semantycznych do uporządkowania procesu interpretacji przepisów.

Jednym z głównych wątków jest krytyczna analiza obecnych modeli sztucznej inteligencji stosowanych w obszarze prawa. Rozmówcy podejmują również próbę diagnozy współczesnego systemu prawnego, opisując go jako środowisko o rosnącym stopniu złożoności. Duża liczba nowych regulacji oraz niejednoznaczność interpretacyjna mogą prowadzić do trudności w przewidywaniu konsekwencji prawnych zarówno przez obywateli, jak i uczestników systemu wymiaru sprawiedliwości.

W materiale pojawia się postulat traktowania prawa jako dziedziny projektowanej z wykorzystaniem metod właściwych naukom ścisłym i inżynierii. Autorzy koncepcji podkreślają znaczenie procesów walidacji, testowania oraz iteracyjnego doskonalenia regulacji – analogicznych do tych stosowanych przy tworzeniu złożonych systemów technicznych.

Centralnym elementem rozmowy jest koncepcja Vera Semantica Juris. Zakłada ona stworzenie metajęzyka oraz ontologii prawnej, które umożliwią jednoznaczne przyporządkowanie pojęć używanych w przepisach do konkretnych bytów w rzeczywistości. W efekcie miałoby to prowadzić do bardziej spójnej i deterministycznej interpretacji prawa. Eksperci obrazują tę ideę metaforą szyfru – aby prawidłowo odczytać normę prawną, konieczne jest posługiwanie się tym samym „kluczem” interpretacyjnym przez ustawodawcę i interpretatora.

Istotnym kontekstem dyskusji jest także kwestia godności człowieka. Zdaniem rozmówców większa przejrzystość i przewidywalność prawa mogą przyczynić się do wzmocnienia ochrony jednostki oraz budowania zaufania do instytucji publicznych.

• Dlaczego sztuczna inteligencja (LLM) nie potrafi interpretować prawa?
• Dlaczego obecny system prawny jest „systemem chaosu”?
• Czym różni się „przepis” od „normy prawnej”?
• Dlaczego prawo powinno być traktowane jak inżynieria?
• Na czym polega projekt Vera Semantica Juris?

Zachęcamy do obejrzenia pełnej rozmowy na kanale YouTube SGMK.