Reaktor MARIA obchodzi w tym roku 50-lecie swojej działalności. Jest to jedyny działający reaktor jądrowy w Polsce, pełniący kluczową rolę w badaniach naukowych, medycynie oraz przemyśle.
Historia i konstrukcja reaktora MARIA
Budowę reaktora rozpoczęto w czerwcu 1970 roku, a pierwszy raz osiągnął stan krytyczny 18 grudnia 1974 roku. Nazwa reaktora upamiętnia Marię Skłodowską-Curie, wybitną badaczkę promieniotwórczości. MARIA została zaprojektowana i zbudowana przez polskich specjalistów jako reaktor wielozadaniowy o wysokim strumieniu neutronów, z myślą o prowadzeniu badań materiałowych oraz wspieraniu programów budowy i eksploatacji elektrowni jądrowych.
Funkcje i zastosowania reaktora
Reaktor MARIA nie produkuje energii elektrycznej; jego głównym zadaniem jest generowanie silnego strumienia neutronów. Dzięki temu możliwa jest produkcja radioizotopów wykorzystywanych w medycynie, przemyśle i ochronie środowiska. Do najważniejszych izotopów wytwarzanych w reaktorze należą molibden-99, jod-131, lutet-177, fosfor-32, samar-153, kobalt-60 i holm-166. Są one eksportowane pod marką POLATOM do ponad 80 krajów na całym świecie.
MARIA jest jednym z kluczowych dostawców molibdenu-99, stosowanego w diagnostyce i terapii onkologicznej. Pokrywa również znaczącą część światowego zapotrzebowania na jod-131, wykorzystywany w diagnostyce i leczeniu chorób tarczycy. Dzięki swojej pracy reaktor przyczynia się do ratowania życia setek tysięcy ludzi na całym świecie.
Modernizacje i przyszłość reaktora
Od momentu uruchomienia reaktor przeszedł liczne modernizacje, w tym przejście z paliwa wysokowzbogaconego na niskowzbogacone, co zwiększyło bezpieczeństwo jego eksploatacji. Obecnie zawartość uranu-235 w paliwie wynosi 19,75%. Dzięki stałym usprawnieniom MARIA pozostaje jednym z najnowocześniejszych reaktorów badawczych i planuje kontynuować pracę co najmniej do lat 50. XXI wieku.
Reaktor MARIA odgrywa również istotną rolę w kształceniu kadr na potrzeby branży jądrowej. Dzięki niemu możliwe jest prowadzenie szkoleń i badań dla studentów oraz specjalistów z różnych dziedzin nauki i techniki, co przyczynia się do rozwoju polskiego potencjału w zakresie energetyki jądrowej.
Z okazji jubileuszu 50-lecia reaktora MARIA Narodowe Centrum Badań Jądrowych przygotowało specjalną stronę internetową, na której można zapoznać się z historią i osiągnięciami tego unikalnego obiektu: https://50latmarii.ncbj.gov.pl
Zapraszamy do obejrzenia Sympozjum „Jubileusz 50 lat reaktora MARIA”, które odbyło się NCBJ 25 października 2024: https://www.youtube.com/live/AFUB5NbroLE?si=OJFxu7ZaOQTBT0Sj
Źródła / zdjęcia: Narodowe Centrum Badań Jądrowych
