Szkoła Główna Mikołaja Kopernika

Teleskop Jamesa Webba uchwycił zjawiska TDE

Zespół astronomów z MIT, Uniwersytetu Columbia dokonał przełomowego odkrycia dzięki wykorzystaniu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST). Po raz pierwszy zaobserwowano zjawiska znane jako tidal disruption events (TDEs), czyli rozdzieranie gwiazd przez czarne dziury, ukryte dotąd w galaktykach spowitych pyłem i gazem.

Zjawisko TDE występuje, gdy gwiazda zbliży się zbyt blisko centralnej czarnej dziury galaktyki i zostaje rozerwana przez jej siły pływowe. To prowadzi do powstania potężnego rozbłysku energii, wcześniej obserwowanego głównie w zakresie promieniowania X lub światła widzialnego – i to w relatywnie „czystych” galaktykach, wolnych od zakłócającego pyłu.

Autorzy publikacji w czasopiśmie Astrophysical Journal Letters przedstawili, że wiele takich wydarzeń może pozostawać ukrytych w zakurzonych galaktykach, niedostrzegalnych dla konwencjonalnych teleskopów.

Tym razem naukowcy wykorzystali zdolności JWST do wykrywania promieniowania podczerwonego, aby zajrzeć przez pył i potwierdzić obecność czarnej dziury pożerającej gwiazdę w czterech odległych galaktykach. Teleskop zarejestrował charakterystyczne linie widmowe – czyli promieniowanie o konkretnych długościach fal – będące „odciskiem palca” procesu akrecji, w którym rozszarpane resztki gwiazdy krążą wokół czarnej dziury i są przez nią pochłaniane.

Co istotne, badacze potwierdzili, że zjawiska te miały miejsce w tzw. czarnych dziurach nieaktywnych – uśpionych, które pozostają bierne przez miliony lat, aż do momentu przypadkowego zbliżenia się gwiazdy. W przeciwieństwie do aktywnych galaktyk, w których czarna dziura nieustannie zasysa materię, obserwowane przypadki TDE były jednorazowym, gwałtownym przebudzeniem tych kosmicznych kolosów.

Źródło: Massachusetts Institute of Technology

Artykuły wiadomości ze świata nauki ukazują się w ramach cyklu popularyzującego naukę na stronie Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika.
Logotyp SGMK
Międzynarodowość, Interdyscyplinarność, Wysoka Jakość Nauczania

Szkoła Główna Mikołaja Kopernika (SGMK) jest uczelnią publiczną, która została założona w 2023 roku w 550. rocznicę urodzin –najwybitniejszego z polskich uczonych Mikołaja Kopernika. SGMK realizuje działalność naukową, badawczą i dydaktyczną dostosowując nauczanie do wyzwań przyszłości i bieżących potrzeb rynku, integrując wiedzę z różnych dyscyplin nauki i nawiązując współpracę z najlepszymi naukowcami i specjalistami z Polski i świata.

Przejdź do treści