Układ limfatyczny przez lata pozostawał w cieniu krwiobiegu – mało znany, rzadko omawiany, a jednak kluczowy dla utrzymania równowagi w organizmie. Najnowsze badania pokazują, że jego sprawność może decydować o powodzeniu terapii jednej z najgroźniejszych chorób współczesności: ostrej niewydolności serca.
Na łamach prestiżowego czasopisma European Journal of Heart Failure ukazała się praca zespołu naukowców z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz Duke University School of Medicine, pt. “Lower extremity lymphatic flow is associated with diuretic response in acute heart failure”. Autorzy wykazali, że tempo przepływu limfy w kończynach dolnych pacjentów koreluje z odpowiedzią na leczenie diuretyczne – podstawowe narzędzie w terapii ostrej niewydolności serca.
Ostra niewydolność serca to stan, w którym serce nie jest w stanie pompować wystarczającej ilości krwi. Jednym z najbardziej niebezpiecznych objawów jest zastój płynów – obrzęki kończyn dolnych, płyn w jamie brzusznej lub płucach. Standardowe leczenie polega na podawaniu diuretyków, które pomagają usuwać nadmiar wody z organizmu. Niestety, u części pacjentów leki te nie działają skutecznie, co określa się mianem oporności na diuretyki.
Dotychczas uważano, że główną przyczyną tej oporności są zaburzenia pracy nerek. Badania zespołu z Wrocławia i Duke wskazują jednak na kluczową rolę układu limfatycznego – delikatnej sieci naczyń odpowiedzialnych za odbieranie i transport płynu z przestrzeni międzykomórkowych do krwiobiegu. Jeśli przepływ limfy jest spowolniony, proces odwadniania organizmu zostaje zaburzony.
Aby zbadać przepływ limfy, naukowcy zastosowali nowoczesną metodę limfografii z użyciem zieleni indocyjaninowej (ICG) – barwnika fluorescencyjnego, który podświetla drogi chłonne. Badaniom poddano 65 pacjentów hospitalizowanych z powodu ostrej niewydolności serca. Wyniki były jednoznaczne: u pacjentów, u których limfa płynęła szybciej i sprawniej, leczenie diuretyczne okazało się bardziej skuteczne.
Wyniki badań otwierają nową perspektywę: poprawa pracy układu limfatycznego może stać się jednym z elementów skuteczniejszej terapii niewydolności serca. Obecnie testowane są różne metody wspierające ten układ – od fizjoterapii (kompresoterapia, drenaż limfatyczny), przez technologie medyczne, aż po potencjalne terapie farmakologiczne ukierunkowane na naczynia limfatyczne.
Zauważono również związek pomiędzy słabszym przepływem limfy a wyższymi poziomami aldosteronu – hormonu, który zatrzymuje sól i wodę w organizmie, pogłębiając obrzęki. Może to wskazywać na nowy obszar interwencji terapeutycznych, związany z modulacją układu renina–angiotensyna–aldosteron.
Dotychczas układ limfatyczny był często traktowany jako „poboczny” element układu krążenia. Badania zespołu z Wrocławia i Duke University pokazują, że może on odgrywać kluczową rolę w skuteczności leczenia ostrej niewydolności serca. Jeśli kolejne badania potwierdzą te wyniki, układ limfatyczny stanie się nowym, istotnym celem terapeutycznym, wspierającym zarówno serce, jak i nerki.
