Wikipedia, jedna z najczęściej wykorzystywanych encyklopedii internetowych na świecie, znajduje się w nowej sytuacji wyzwania związanego z rozwojem sztucznej inteligencji. Prof. Dariusz Jemielniak, wykładowca Akademii Leona Koźmińskiego i wiceprezes PAN, zwraca uwagę, że problem jest paradoksalny – znacząca część danych używanych do trenowania dużych modeli językowych pochodzi właśnie z Wikipedii.

Dlaczego AI zagraża Wikipedii?

Prof. Jemielniak tłumaczy, że użytkownicy coraz częściej sięgają po szybkie odpowiedzi generowane przez AI, nawet jeśli nie zawsze są one w pełni prawdziwe. To powoduje, że mniej osób korzysta z samej encyklopedii, nie poprawia istniejących artykułów ani nie dodaje nowych. W efekcie Wikipedia może nie tylko tracić na jakości, ale także dostarczać mniej wiarygodnych danych do systemów sztucznej inteligencji, które z niej korzystają.

Zdaniem profesora istotne jest, aby internauci aktywnie uczestniczyli w tworzeniu treści i poprawianiu istniejących artykułów. Można także wspierać fundację Wikimedia finansowo lub zachęcać instytucje akademickie do traktowania pracy nad Wikipedią jako wartościowej działalności naukowej i edukacyjnej. Prof. Jemielniak podkreśla, że docenienie tej formy popularyzacji wiedzy powinno wejść również do systemów ewaluacji nauki.

W odpowiedzi na rosnącą rolę AI, Wikipedia podpisała umowy licencyjne z kilkoma firmami, m.in. Amazonem, Microsoftem, Meta Platforms, Perplexity i francuską Mistral AI. Prof. Jemielniak ocenia ten krok pozytywnie, podkreślając, że dzięki niemu Wikimedia Foundation otrzymuje środki, które mogą wspierać rozwój encyklopedii.

Przyszłość Wikipedii

Chociaż obserwuje się spadek odsłon Wikipedii w związku z popularyzacją AI, profesor zwraca uwagę, że problem jest złożony i nie do końca odzwierciedlają go statystyki. Według niego Wikipedia w jakiejś formie przetrwa, ale może nie być już tak popularna jak obecnie. Ważne pozostaje, że umożliwia dostęp do darmowej wiedzy, co ma szczególne znaczenie w krajach Globalnego Południa.

Prof. Jemielniak przypomina, że Wikipedia zmieniła sposób, w jaki ludzkość korzysta z wiedzy encyklopedycznej – uczyniła ją dostępną dla wszystkich, bez opłat i ograniczeń. W czasach, gdy sztuczna inteligencja odgrywa coraz większą rolę, jej rola jako źródła rzetelnej wiedzy pozostaje kluczowa.