Dr Mariusz Miąsko, prof. Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika wziął udział w międzynarodowej konferencji „Dyrektywa o pracy na platformach, cyfryzacja i AI: ocena i wyzwania narodowe” na Universidad Carlos III de Madrid. Wspólnie z Anną Nieć-Mrzygłód, dyrektor generalną Kancelarii Prawnej Viggen, oraz prof. UKEN dr hab. Łucją Kobroń-Gąsiorowską z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie przedstawił referat „Prawo zatrudnienia i sztuczna inteligencja: wyzwania transponowania dyrektywy o platformach i ustawy o AI do 2026 roku”, oparty na wieloletnich badaniach nad zmianami w prawie pracy wynikającymi z unijnych regulacji dotyczących platform cyfrowych i sztucznej inteligencji.
Nowe obowiązki pracodawców wynikające z regulacji UE
W najbliższych miesiącach w całej Unii Europejskiej, także w Polsce, zaczną obowiązywać trzy akty prawne: dyrektywa (UE) 2024/2831 o pracy platformowej, rozporządzenie (UE) 2024/1689, czyli AI Act, oraz pakiet Digital Omnibus upraszczający przepisy AI Act. Zmiany obejmą dwa obszary: pracę nadzorowaną przez platformy cyfrowe – również w przypadku jednoosobowych firm działających w modelu B2B – oraz pracę nadzorowaną przez systemy sztucznej inteligencji.
Pracodawcy korzystający z takich systemów będą zobowiązani do prowadzenia czterech nowych raportów. FRIA (Fundamental Rights Impact Assessment) ocenia wpływ systemu platformowego opartego na AI na pracowników. HOP (Human Oversight Protocol) określa procedurę, według której człowiek nadzoruje i koryguje działanie algorytmu. Raport Transparentności Algorytmicznej opisuje, jakie dane system zbiera, jak przetwarza je algorytm i na jakiej podstawie przydziela zadania lub premie. Rejestry incydentów i logowań dotyczą systemów wysokiego ryzyka, które muszą automatycznie monitorować krytyczne zdarzenia i zgłaszać je organom nadzoru.
Nowe stanowiska eksperckie u pracodawców
Dyrektywa o pracy platformowej i AI Act wymuszą również zatrudnienie nowych specjalistów. OCM (Officer Compliance AI/AI Act Manager) sprawdza, czy działanie algorytmu nie narusza przepisów AI Act. AADSE (Audytor Algorytmiczny / Data Scientist ds. Etyki) ocenia, czy algorytm nie dyskryminuje określonych grup, na przykład kobiet. HOO (Human Oversight Officer) – specjalista HR – rozpatruje odwołania pracowników od decyzji podjętych przez platformę. TEL (Tech Employment Lawyer) zajmuje się prawem pracy, RODO i AI Act, w tym sprawami przekształcenia umów B2B w umowy o pracę.
Międzynarodowa wymiana akademicka
W konferencji na Universidad Carlos III de Madrid wzięli udział naukowcy i praktycy z kilku krajów europejskich. Organizatorzy wydarzenia – Daniel Pérez del Prado, Jesús Mercader, Iván Williams Jiménez oraz Tamás Gyulavári – zaprosili do dyskusji panelistów: Beyzę A., Alžbetę Mangarelli i Markétę Švarcovą, a sesję moderował Gábor Kártyás. Tego rodzaju spotkania pokazują, jak różne systemy prawne w Unii Europejskiej radzą sobie z tymi samymi wyzwaniami regulacyjnymi związanymi z cyfryzacją rynku pracy.
